Categorie archief: Brussel Deze Week

Waarom het MAK naar de Ninoofsepoort moet

Kort voor de verkiezingen sloot de Brusselse regering een akkoord om het Citroëngebouw om te vormen tot een museum. Het was niet slim om in dat dossier zo snel en zonder breed overleg een beslissing te nemen, vindt Marcel Rijdams. De Ninoofsepoort is volgens hem een betere plek voor het museum.

Aan de Ninoofsepoort is er niet alleen ruimte om te bouwen, er is ook ruimte voor een park en ruimte voor de verrijking van de skyline van Brussel, vindt Marcel Rijdams. (© Ivan Put)

De Brusselse Regering was het al eerder eens dat een nieuw museum voor hedendaagse kunst aan het kanaal moet ingeplant worden. Twee mogelijke plekken waren in de running: de Ninoofsepoort en Citroën aan de Akenkaai. Kort voor de verkiezingen heeft Rudi Vervoort aangekondigd dat hij met Citroën een ‘akkoord’ had. Het was onduidelijk wat er van aan was en ik vermoed dat daarover in de nieuwe regering nog een woordje gepraat zal moeten worden. Ik ben het alvast grondig oneens met deze keuze, ik vind het ook niet slim om in een dergelijk belangrijk dossier zonder breed debat een knoop door te hakken.

Toegegeven, het Citroëncomplex is een interessant gegeven: de showroom aan het IJzerplein en de ateliers tussen kanaal en Willebroekkaai. Het is ongeveer 16.500 vierkante meter, het heeftpignon sur rue en het heeft stijl. Het aankopen is op het eerste zicht ook ‘gemakkelijker’ dan de optie bouwen op de Ninoofsepoort en Citroën blijkt daartoe bereid. Het oorspronkelijke idee om alles plat te gooien voor kantoortorens is door diverse instanties afgeblokt. Er wordt gewerkt aan de bescherming van het complex omwille van zijn terechte erfgoedwaarde. Citroën zit dus een beetje klem en kan zich de openbare belangstelling alleen maar verheugen.

Voor het Brussels Gewest is het gefundenes Fressen: zij hebben zelf de touwtjes in handen en dat is een goede onderhandelingspositie. Maar: na kopen komt verbouwen. Men koopt een vrijwel leeg glas in een ijzeren doos. Dit gebouw met respect voor het origineel, conform de brandweervoorschriften én volgens de huidige energienormen én voldoende aan museale voorwaarden verbouwen, lijkt me geen eenvoudige opgave met een kostenplaatje dat aardig uit de hand zou kunnen lopen.

Heeft men wel een kostenraming gemaakt? Een haalbaarheidsstudie is meer dan nodig en de uitkomst ervan minder dan ooit voorspelbaar. De kosten van een nieuwbouw zijn in de gegeven omstandigheden veel eenvoudiger en betrouwbaarder in te schatten. Ik vind het ook van weinig visie, weinig ambitie en weinig creativiteit getuigen om deze weg in te slaan.

Gooi het oubollige museum overboord: een centrum voor stedelijke creativiteit moet meer ambitie hebben dan het recycleren van een interessant gebouw. Een MAK Art Center moet meer zijn dan een museum waarin de collecties van onze ‘genationaliseerde’ of ‘gesubsidieerde’ banken, van onze openbare instellingen en tekortschietende musea vertoond worden. Het museum moet gebruik maken van de creatieve dynamiek die leeft in de wijken van downtown Brussel, en het moet de motor zijn die meewerkt aan het wegwerken van de sociale ongelijkheid in Brussel. Een MAK Art Center moet de hedendaagse kunst op een meer menselijke, kritische en sociale manier brengen dan het circuit dat kunst gebruikt als beleggings- en status object – denk aan de benadering van Alain de Botton.

Tien argumenten waarom de Ninoofsepoort een betere plek is dan de Citroëngarage:

  1. De terreinen zijn al voor twee derde eigendom van het Gewest en voor een deel van de Stad en moeten dus niet meer aangekocht worden.
  2. De Ninoofsepoort is de draaischijf tussen drie gemeenten, tussen verschillende dichtbevolkte wijken (Dansaert, Anneessens, Kuregem, Molenbeek-Manchester en oud-Molenbeek), een potentiële interculturele ruimte, een belangrijk impulsgebied voor de stedelijke ontwikkeling.
  3. In deze wijken leven duizenden jongeren. In de kanaalwijken werken honderden creatievelingen en kunstenaars en er zit nog veel meer potentieel in de interculturele samenleving die hier langzaam groeit.
  4. De Ninoofsepoort is ruimtelijk en stadslandschappelijk een brandpunt tussen Ring en kanaal: een interessante ruimtelijke constellatie. Er is ruimte en perspectief, niet alleen ruimte om te bouwen maar ook ruimte voor een park, ruimte voor verrijking van de skyline van Brussel.
  5. De Ninoofsepoort is de vijfde hoek van de Vijfhoek, het vijfde wiel, de verwaarloosde hoek, een symbolisch belangrijke schakel. Een uitstekende plaats voor emblematisch openbare architectuur. Men mag zulke symbolische plekken niet overlaten aan promotoren zoals die van de Up-site.
  6. De Ninoofsepoort ligt op amper 1.250 meter wandelafstand van de Grote Markt.
  7. Er bestaat voor de Ninoofsepoort een haalbaarheidsstudie. De stedenbouwkundige studie die in opdracht van de Brusselse Huisvestingsmaatschappij samen met de privépartner Besix door het bureau XDGA opgemaakt werd, toont klaar en duidelijk de mogelijkheden om hier een gemengd project van wonen, werken en cultuur te realiseren.
  8. Het kostenplaatje bij nieuwbouw is beter onder controle te houden. De moeilijkheid zal de financiering zijn van de culturele poot. Hierin zullen federale overheid, Gewest, Beliris en mecenaat hun rol moeten spelen. Het Gewest moet hierin de leiding nemen in plaats van voor gemakkelijkheidsoplossingen te kiezen.
  9. De aanwezigheid van een belangrijke privépartner (Besix Red) op de site Ninoofsepoort kan een eigen dynamiek geven aan het project. Het vraagt wel enig denkwerk en juridisch duidelijke afspraken om zulke publiek-private samenwerking vorm te geven.
  10. MAK op de Ninoofsepoort kan en moet een belangrijke locomotief zijn voor de opwaardering van de omringende ‘achtergestelde’ wijken.

De overheid ontdekt nu pas mondjesmaat het Creative City concept en betuigt er niet veel meer dan lippendienst aan. Het MAD Mode and Designcenter, opgericht in het kader van het Plan voor Internationale Ontwikkeling, is een flauw afkooksel van dat waarin steden als Londen, Berlijn of Barcelona sinds vele jaren investeren. We moeten durven om hier iets nieuws uit de grond te stampen: een Molenbeek Anneessens Kuregem Arts Center op maat van onze ambitie, op maat van Brussel in Europa en in de wereld.

Marcel Rijdams
architect-stedenbouwkundige
voormalig OCMW-raadslid Ecolo 2001-2013

door © Brussel Deze Week, Brussel,  19/06/2014

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Brussel Deze Week, Brusselnieuws, Pers en media

‘Is er wel nood aan een nieuw Brussels museum?’

In de hele discussie over een nieuw museum voor hedendaagse kunst in Brussel komen er verdacht weinig stemmen uit de museumwereld zelf. Dat is niet zo moeilijk te verklaren, oordeelt Peter Wouters, directeur van Openbaar Kunstbezit Vlaanderen. Zitten de musea wel te wachten op een nieuwe collega?

"Alvorens men droomt van weeral een nieuw museum, zou men beter eerst orde op zaken stellen in de federale musea"

Alvorens men droomt van weeral een nieuw museum, zou men beter eerst orde op zaken stellen in de federale musea

In een straal van honderd kilometer rond Brussel komt men meerdere musea voor hedendaagse kunst tegen. Die musea trekken elk zo’n 50.000 à 100.000 bezoekers per jaar. Gelukkig hebben ze elk een duidelijk profiel en een eigen tentoonstellingsbeleid, zodat ze toch een beetje uit elkaars vaarwater blijven. Hun jaarbudget schommelt tussen de drie à vijf miljoen euro.

Die feiten lezen we zelden in de bijdragen over een nieuw Brussels museum. In opiniestukken regent het wel argumenten over tewerkstelling, imago en opwaardering van verpauperde wijken, maar nergens leest men iets over de taak van het museum zelf. Het is alsof men zou spreken over de inplanting van een nieuw ziekenhuis en men zich niet afvraagt of er wel behoefte is aan zorgverlening op die plek. De opiniemakers en pleitbezorgers van het nieuwe project hangen met andere woorden veel te veel taken en verwachtingen op aan het nieuwe museum. Daarbij gaat men totaal voorbij aan de kerntaken van een museum.

Waarvoor dient immers een museum? Wie de definitie van de International Council of Museums (onderdeel van Unesco) bestudeert, komt op het volgende uit: bewaren, verzamelen, bestuderen en ontsluiten. Wat hebben we dus nodig? Een verzameling, wetenschappelijk personeel, publiekswerking en een depot. En een gebouw natuurlijk, dat beantwoordt aan de hedendaagse eisen van acclimatisatie en conservatie. Vergeet dus de renovatie van bestaande gebouwen want dat gaat handenvol geld kosten.

Nieuw museum? 
De Brusselse bouwmeester sprak zich negatief uit over de renovatie van het Vanderborchtgebouw, waar sommige spelers al lang naar loeren. Dan is er nog de collectie. Paradoxaal genoeg is er in Brussel meer hedendaagse kunst te zien dan in die straal van honderd kilometer. De New York Times loofde dit voorjaar Brussel voor de bloeiende artistieke scène op het gebied van beeldende kunsten. Zowel Wiels als Bozar brengen regelmatig tentoonstellingen over hedendaagse kunst. Dan zijn er nog de vele Brusselse galerijen en, niet te vergeten, de jaarlijkse beurs Art Brussels.

Maar dat steek je niet zomaar in een museum. Museumcollecties groeien doorheen de jaren. Het zijn restanten van legaten, giften van verzamelaars met veel burgerzin. Dat fenomeen is voorbij. Verzamelaars van hedendaagse kunst creëren zelf hun musea. Denk in Brussel maar aan de Vanhaerents Art Collection en aan het kunstencentrum Maison Particulière.

Rest dan nog het publiek. Volgens een advies van de Inspectie van Financiën moet een eventueel nieuw museum zelfbedruipend worden en hiervoor een kleine 400.000 bezoekers per jaar aantrekken. Het Magrittemuseum flirt met die grens en het MAS (Museum Aan de Stroom, Antwerpen) gaat er momenteel vlotjes over. Maar daar zal het zowat ophouden, denk ik. Er is geen enkel museum voor hedendaagse kunst zelfbedruipend.

Paradoxaal genoeg heeft Brussel officieel al een Museum voor Moderne en Hedendaagse kunst. Het is een onderdeel van de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België. Het Museum voor Moderne en Hedendaagse Kunst organiseerde bijvoorbeeld de grote overzichtstentoonstelling van Panamarenko in 2005 en koopt regelmatig hedendaagse kunst, werk van Taeymans, video-installaties en onlangs nog een mooie Jan Fabre.

Maar het is net die afdeling die ongeveer 2,5 jaar geleden gesloten werd en waarvoor men op zoek gaat naar een alternatief. Daar wringt natuurlijk het schoentje. De gebouwen aan het Museumplein in Brussel staan al jaren leeg. Vanuit de federale overheid zijn die musea geen prioriteit. Integendeel, het lijkt erop dat de overheid die musea langzaam maar zeker laat verrotten. Verhalen over waterinsijpeling, het stopzetten van verbouwingen en veiligheidsproblemen zijn schering en inslag. Het personeel rolt er vechtend over de grond en enige motivatie is ver te zoeken wegens de totale afwezigheid van enig toekomstperspectief. Die musea bezitten nochtans de grootste kunstcollectie van ons land.

Alvorens men dus droomt van weeral een nieuw museum zou men beter eerst orde op zaken stellen in de federale musea en vooral een langetermijnvisie ontwikkelen met het nodige budget.

Peter Wouters, Directeur Openbaar Kunstbezit in Vlaanderen vzw.
Al bijna dertig jaar inwoner van Brussel

via‘Is er wel nood aan een nieuw Brussels museum?’.

© Brussel Deze WeekBrussel nieuws, woensdag 18 september 2013.

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Actualiteit, Brussel Deze Week, Brusselnieuws, Pers en media

Het rijk der lichten van Michel Draguet

Brussel Deze Week. 15 /6/2011. blz 4-5

click here

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Brussel Deze Week, Pers en media

%d bloggers liken dit: