Senaat 27/3/2012 : de reorganisatie van de federale musea

Vraag om uitleg van senator Bert ANCIAUX aan de minister van Wetenschapsbeleid over de grootschalige plannen tot reorganisatie van de Brusselse federale musea (vraag nr. 5-5700 van 28 februari 2012)

In De Standaard en in La Libre Belgique van 10.02.2012 geeft de minister voor het eerst zijn visie over de toekomst van de federale musea. Zoals de titel in de Standaard het doet vermoeden, “En als we hier nu eens een Louvre maken?”, betreft het een grootschalig – sommigen zouden het megalomaan noemen – project, dat zich vooral in de buurt van de Kunstberg moet situeren. Een museum voor moderne en hedendaagse kunst versterkt met de kunstcollectie van Dexia, te vestigen in het Grondwettelijk Hof (navraag leert dat de betrokken diensten hiervan totaal niet op de hoogte zijn!); een museum van de Vlaamse Primitieven tot Rubens waarvoor geen locatie wordt opgegeven; een Fin-de-Sièclemuseum dat in november zal openen in de KMSK te Brussel; een art-nouveaumuseum in het Old-Englangebouw (MIM); een Magrittemuseum dat al aanwezig is in de KMSK te Brussel. Het MIM moet dan verhuizen naar het Dexia Art Center vlakbij de muntschouwburg waar dan “een cité de musique” kan ontstaan. In dat verhaal zou de KMKG iets vergelijkbaar moeten worden als het Parijse Quai Branly. De minister voelt “uit zijn contacten” dat de idee terrein wint om met een overkoepelende structuur te gaan werken. Uit beide interviews lijkt het wel of het de algemeen directeur ad interim was, die hier de pen vasthield. Want een week daarvoor verkondigde de algemeen directeur ad interim een gelijkaardig scenario voor de Federale musea in Le Soir (04.02.2012). Bovendien sluiten de stappen die de algemeen directeur ad interim als ad interim directeur heeft gezet om de voortgang van het project van de zalen Belgische art nouveau en art deco tegen te houden, ook naadloos aan bij de visie die de minister nu onderschrijft.

Hoe realistisch beoordeelt de minister deze plannen? Hoe ziet de minister de opsplitsing van grote musea naar kleine musea structureel gebeuren? Los van de kostprijs voor renovatie van gebouwen en de inrichting, is de minister er werkelijk van overtuigd dat de werking van de verschillende sites een besparingsoperatie zal zijn?

Heeft de minister een idee hoeveel jaren het zal kosten om dit project te realiseren? Zullen die collecties die elders moeten worden ondergebracht in tussentijd niet te zien zijn voor het grote publiek? Voor de afdeling moderne en hedendaagse kunst heeft de minister een tijdelijke oplossing uitgewerkt, maar zal de art nouveau al die jaren niet zichtbaar zijn voor het grote publiek?

Heeft de minister er een globaal idee van wat het kostenplaatje van het volledige plan zal zijn? Het betreft immers de inrichting tot museumruimte van het Constitutioneel Hof, het leegmaken van het Muziekinstrumentenmuseum en de verbouwing tot een art-nouveaumuseum, de verbouwing van het Dexia Art Center en de volledige herinrichting van de KMKG. De site in het Jubelpark heeft enorm te kampen met problemen te wijten aan een jarenlange verwaarlozing vanwege de overheid en moet dringend aangepakt worden omdat de kunstwerken in reëel gevaar zijn. Gaat de minister daarmee wachten?

Kan de minister een stappenplan voorleggen hoe hij dit groots project zal realiseren? Vindt de minister het verantwoord een succesvol museum als het MIM, met in 2011 een bezoekersaantal van 150.000, te sluiten nadat het 12 jaar geleden opende? Te weten dat de restauratie en de specifieke inrichting voor het Muziekinstrumentenmuseum incluis inrichting van een concertzaal om en bij de 1 miljard Belgische frank kostte!

Lijkt het de minister geen beter idee om nu al uit te voeren wat uitvoeringsklaar is vooraleer wilde plannen te smeden waarvan het nu al overduidelijk is dat zij niet verder reiken dan een idee en alleen al om budgettaire redenen nooit zullen worden uitgevoerd?

Vindt de minister dat het getuigt van visie om alles rond de Kunstberg te concentreren ten nadele van andere belangrijke sites als die van de KMKG (site Jubelpark) die met dit project als het ware wordt ontmanteld en waardoor een zware hypotheek op zijn voortbestaan wordt gelegd?

Wat met de historische inbedding van de art-nouveaucollectie van het Jubelpark waarvan de eerste aankopen dateren van 1894 en passen in een museumbeleid dat zowel toen als nu nog gericht is om een volledig beeld van de decoratieve kunsten van onze gewesten te bieden vanaf de 11de eeuw?

Lijkt het de minister geen minder omslachtige optie om de collectie art nouveau van de KMKG in het Jubelpark te tonen? Zij is historisch ingebed, in het gebouw, op de site van de grote internationale tentoonstellingen van het einde van de 19de eeuw waar ook het verwaarloosde Horta-Lambeauxpaviljoen staat, vlakbij het Ambiorix en Palmerstonsquare met zijn belangrijke art nouveaugebouwen (o.m. Horta) en in de nabijheid van het Cauchiehuis en het wereldberoemde Stocletpaleis? Is het een realistische visie om het Brusselse stadscentrum te ontlasten en van het Jubelpark een bijkomende toeristische trekpleister te maken?

Antwoord van de heer Paul MAGNETTE, 27/3/2012

 Mijn projecten om de federale wetenschappelijke instellingen (FWI) te moderniseren zijn ambitieus zonder megalomaan te zijn. Ik ben niet bang voor die werkzaamheden, zoals ik dat al gezegd heb aan de Kamercommissie bij de voorstelling van mijn beleidsnota vooraleer de pers er verslag van uitbracht.

Ik streef ernaar de door de FWI’s al opgezette acties voort te zetten, zoals bijvoorbeeld:

  • De opening op 20 oktober 2010 in de Koninklijke Bibliotheek van België van het LIBRARIUM, een permanente ruimte om de cultuur van het boek en van het schrift te ontdekken;
  • De renovatie en de integratie in 2003 van de hotels Gresham en Argenteau (nummers 7 en 9 in de Museumstraat) in de andere gebouwen van de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België (KMSKB) en de opening in 2009 van het Magrittemuseum;
  • De renovatie in 2007 van de Galerij van de Dinosauriërs (de grootste in Europa) in het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen en de opening in 2009 van de Galerij van de Evolutie voor de herdenking van de 200e verjaardag van de geboorte van Charles Darwin en de 150e verjaardag van de eerste publicatie van zijn emblematisch werk “On the origin of species”;
  • De aankoop door de Koninklijke Sterrenwacht van België, ter gelegenheid van het Internationaal Jaar van de Sterrenkunde 2009, van een digitaal planetarium dat de bezoekers kan ontvangen in een totaal geherconfigureerde projectiezaal, een spitstechnologisch geheel van acht videoprojectoren waarmee de gehele koepel kan worden bestreken;
  • Andere projecten staan op stapel, zoals het masterplan voor het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika en de oprichting van het Fin-de-sièclemuseum (werknaam).

In de tweede moderniseringsfase die ik wens uit te voeren is het bedoeling meer zichtbaarheid te geven aan de kostbare art-nouveaucollecties van onze FWI’s. De internationale uitstraling van die emblematische Belgische stijl dient niet meer te worden bewezen. De presentatie ervan zou nog meer in de verf worden gezet en de aantrekkingskracht ervan kan nog groter zijn als het Fin-de-sièclemuseum en het Art-nouveaumuseum (samen gehuisvest in een gebouw van dezelfde stijl, te weten het Old Englandgebouw) op termijn één parcours vormen.

Bovendien ben ik overtuigd van het voorstel om in hartje Brussel een muziekcampus op te richten in het Dexia Art Center (het vroegere gebouw Vanderborght), in overeenstemming met de stad die er eigenaar van is. In dat gebouw zouden de collecties van het Muziekinstrumentenmuseum in de toekomst worden bewaard. De twee bovenverdiepingen zouden door de Munt worden benut, waardoor de beide instellingen zo de mogelijkheid wordt aangereikt om nieuwe synergieën tot stand te brengen en ten nutte te maken.

Het zwakke punt van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis is ongetwijfeld hun gebrek aan identiteit, getuige daarvan het relatief lage bezoekersaantal. In hun collecties zijn evenwel echte schatten terug te vinden. Mijn bedoeling is er een museum van beschavingen in onder te brengen die de invloeden van de andere beschavingen waarvan Europa voordeel heeft getrokken en de manier waarop zij ze heeft kunnen laten schitteren in het licht stelt. Zo een museum zou uniek ter wereld zijn, waartoe het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika kan bijdragen.

Ik ben ook de mening toegedaan dat Brussel nood heeft aan een museum voor moderne en hedendaagse kunst dat, behalve de collecties moderne en hedendaagse kunst van de KMSKB, ook de kunstwerkencollectie.

van Dexia Bank België, de eerste privécollectie van België, zou kunnen valoriseren. Als deze laatste collectie in bewaring wordt gegeven krachtens een overeenkomst, zou Brussel er een belangrijk museum voor moderne en hedendaagse kunst bijkrijgen met als rode draad hetgeen in België wordt gecreëerd. Zo zou men beschikken over een aantal grote musea die op onze sterke punten zijn toegespitst, te weten de Vlaamse primitieven, het fin de siècle, de art nouveau, de moderne en hedendaagse kunst en het Magrittemuseum.

Zoals gezegd zie ik er ook op toe dat de collectie moderne kunst intussen toegankelijk blijft voor de bezoekers van de KMSKB en dat de nieuwe opstelling en de ontsluiting van de collecties het in het kader van de kunstwerken verrichte onderzoek noch moeilijker maken noch de bewaring ervan in goede omstandigheden in gevaar brengen.

Aan al die projecten hangt uiteraard een hoog prijskaartje dat door de faam van museumstad kan worden afbetaald die Brussel kan verwerven en door de toeristische aantrekkingskracht die een dergelijk imago kan genereren. Voor het moment discussiëren de algemeen directeurs concreet over welke kosten over de tien FWI’s kunnen worden verdeeld en worden beheerd door de administratie van het Federaal Wetenschapsbeleid. Bovendien kunnen onderzoeksprojecten worden opgezet per pool, en/of in samenwerking met onze universiteiten. De drastische besparingen die hun kunnen worden opgelegd kunnen worden gecompenseerd door mecenaat, sponsoring en cofinanciering van sommige activiteiten met de federale overheid (Regie der Gebouwen, Beliris,…), het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en de stad Brussel.

Om al die redenen kan ik op dit ogenblik de kosten van dat ambitieuze project niet precies inschatten, noch een precies tijdschema voorleggen. Het enige wat ik kan meedelen in dit stadium is de opening midden november van het Fin-de-sièclemuseum. Voor de tentoonstelling van de collecties moderne en hedendaagse kunst van de KMSKB, hoop ik de Regie der Gebouwen ervan te kunnen overtuigen bij voorrang binnen een jaar of anderhalf jaar maximum de asbestverwijderingswerkzaamheden te voltooien in de zalen achter de grote hal en die “de uitbreiding” worden genoemd.

Tot slot moeten snel knopen worden doorgehakt wat de administratieve structuur (koepel of volledige of gedeeltelijke fusie) van de pool Kunst betreft, zodat de langetermijnprojecten sneller vooruitgaan, te weten de definiëring van een thematiek voor de KMKG, de bestemming van gebouwen zoals het Old Englandgebouw en het Dexia Art Center, de oprichting van een nieuw museum voor moderne en hedendaagse kunst, …

Advertenties

1 reactie

Opgeslagen onder Politici

Een Reactie op “Senaat 27/3/2012 : de reorganisatie van de federale musea

  1. erik1959

    Surrealistisch zinnetje : “Zoals gezegd zie ik er ook op toe dat de collectie moderne kunst intussen toegankelijk blijft voor de bezoekers van de KMSKB…”, maar dit terzijde.
    Wat dikwijls wordt vergeten is dat er in de op stapel staande pool kunst er nog een derde instelling zit, namelijk het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (http://www.kikirpa.be). geen museum maar een puur wetenschappelijke instelling met internationale uitstraling en faam, die echter in deze grote reorganisatie verpletterd dreigt te worden. Niet het wetenschappelijke onderzoek krijgt de aandacht maar enkele commercialiseerbare gedeelten van de collecties van de musea. Misschien toch even in herinnering brengen dat de heer Magnette minister is van Wetenschapsbeleid en bij mijn weten niet de woordvoerder van VisitBrussels, hoe veel ik ook van deze stad, dit gewest, en de hier gevestigde musea, houd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s